MIASTO ŻARY

INFO GDZIE SPĘDZIĆ WOLNY CZAS ZAMEK
I PAŁAC
PARK
PRZYPAŁACOWY
FORTYFIKACJE
FABRYKA
PORCELANY
TELEMANN
W ŻARACH
KOŚCIOŁY
I KAPLICE
KOŚCIÓŁ
FARNY
 

 

 

 

 

 

 

 
Kościół pw. św. Piotra i Pawła (rzym.-kat.)
Zlokalizowany poza miejskimi murami. Zbudowany z kamienia polnego pod koniec XIII w., w miejscu kościoła wspomnianego w źródłach w 1207 r., prawdopodobnie drewnianego.
Romańsko - gotycki z barokową sygnaturką. Fundatorami byli prawdopodobnie Dewinowie, pierwszy ród władający Żarami. Istnieją przypuszczenia, że jest on miejscem pochówku Ulricha Dewina. W prezbiterium zachowane sklepienie sieciowe.


Kościół pw. Dobrego Pasterza (pol.-kat.)
W średniowieczu wchodził w skład kompleksu szpitalnego na Dolnym Przedmieściu pw. św. Ducha. Dokument fundacyjny z 1329 r. Przez lata wielokrotnie przebudowywany, oskalpowany dopiero w 1844 r. Zatracił cechy stylowe. Jako świątynia parafii polskokatolickiej służy od 1975 r. Obecne wyposażenie: barokowy obraz ze sceną Zmartwychwstania Chrystusa i ołtarz (1 połowa XIX w.) przywiezione z Lubinia, marmurowa chrzcielnica (neoklasycyzm, początek XX w.).

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (rzym.-kat., garnizonowy)
Historia świątyni związana jest z zakonem franciszkanów, sprowadzonym do Żar w 1274 r. przez Albrechta Dewina. Obok zabudowań klasztornych powstał kościół św. Barbary oraz w 2 połowie XV w. kaplica św. Anny. Franciszkanie zajmowali się głównie szpitalnictwem i podstawowym szkolnictwem. Podziemia klasztornego kościoła służyły jako krypty grzebalne dla Packów i Bibersteinów, panów na Żarach. Większość zabudowań klasztoru spłonęła w 1549 r. i nie podjęto się ich odbudowy. Uchowała się jedynie klasztorna słodownia i ruiny kościoła. Zakonnicy odeszli z miasta.
Odbudowa świątyni w stylu barokowym nastąpiła dopiero w 1727 r. za panowania Erdmanna II von Pramnitz. Kościół otrzymał również nowy dzwon fundacji Promnitza, który do dziś rozbrzmiewa z wieży. W kolejnych latach świątynia wielokrotnie przebudowywana zatraciła cechy stylowe. Pozostałości XIII-wiecznych murów kościoła zakrył tynk. Jej niewątpliwą ozdobą jest wieża z barokowym hełmem, z której wychyla się głowa konia związana z legendą o pięknej Aldonie.

 



Kaplica pw. Matki Bożej Różańcowej (rzym.-kat.)
Zachowana do dziś budowla stoi na miejscu średniowiecznej kaplicy pw. św. Fabiana i Sebastiana. Kaplica znajdowała się poza murami miejskimi, na Górnym Przedmieściu. W 1551 r. uległa całkowitemu zniszczeniu. 200 lat później z fundacji Kretschmerów powstał tu kościół grzebalny dla pobliskiego Grabika. Następnie w 1873 r. został on przekształcony w zbór luterański. Fasadę zdobi schodkowy szczyt ze sterczynami. Kruchta dobudowana około 1980 r. Brak oryginalnego wyposażenia.

 



Kościół Aniołów Bożych (ewangelicko-augsburski)
Kościół znajduje się na terenie dawnej wsi Seifersdorf, włączonej do Żar w 1936 r. Zbudowany jako świątynia ewangelicka w latach 1877-1878. Stanął w miejscu dawnej kaplicy cmentarnej z 1756 r. Do 1900 r. pełnił funkcję jedynie kościoła grzebalnego, a później zaczęto w nim odprawiać również regularne nabożeństwa. We wnętrzu elementy charakterystyczne dla protestanckich kościołów: ołtarz ambonowy i empora.

Kościół pw. Matki Bożej Szkaplerznej (rzym.-kat.)
Kościół w Źarach-Kunicach (przed 1945 r. Kunzendorf) uroczyście poświęcono i oddano do użytku wiernym w 413 rocznicę urodzin Marcina Lutra (10 XI 1896 r.). Budowa protestanckiej świątyni w stylu neogotyckim, według projektu Gampera, trwała w latach 1895-1896. Czasy wojen minęły bez większych szkód. Po przejęciu w 1945 r. obiektu przez katolików zachowana została pierwotna kompozycja wnętrza.
Na szczególną uwagę zasługuje wyposażenie. Manierystyczny ołtarz i ambona pochodzą z protestanckiej kaplicy zamkowej w Żarach. Ufundowali je Sigismund Seifried von Promnitz z żoną Anną Margarethą von Putbus (2 ćwierć XVII w.). Są to jedne z najcenniejszych i najstarszych żarskich zabytków sakralnych. Przetrwały w tak dobrym stanie, dzięki temu że przed 300 laty oddano je do pobliskich Kunie, które wówczas były odrębną miejscowością. Ciekawa historia wiąże się również z zabytkową chrzcielnicą przywiezioną w 1945 r. z Wołynia, ze wsi Niewirków.
Na murze otaczającym kościół zachowały się rokokowe epitafia upamiętniając dwie kolejne żony H.G. Sttwenowa, kunickiego pastora w latach 1751-1780, oraz rodowe pomniki nagrobne osób związanych z miejscowym przemysłem (XIX / XX w.).

 



Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (rzym.-kat.)
Obok fary stanowi drugą dominantę w pejzażu miasta. Byt to pierwszy kościół katolicki zbudowany od podstaw po wieloletniej przerwie i dominacji protestantów w Żarach. Wzniesiony w latach 1914-1917 z inicjatywy katolickiego księdza Karla Ponsensa, którego grób znajduje się na terenie przykościelnym. Kościół zaprojektowany w stylu neogotyku przez berlińskiego architekta Wolfganga Wagnera.
Zachowane oryginalne wyposażenie i wystrój. Ołtarz główny przedstawia sceny z życia Marii oraz ze Starego Testamentu, a ołtarz boczny scenę podarunku modelu kościoła Jezusowi. Nastrój tworzy światło wpadające przez kolorowe witraże oraz secesyjne malowane ornamenty na sklepieniach (odrestaurowane w ostatnich latach). Z wieży zegarowej, kryjącej zabytkowy mechanizm zegara i dzwony, można podziwiać panoramę miasta.
Kościół, plebanię i pobliski teren otacza oryginalne kute ogrodzenie z secesyjnym motywem kwiatowym.
 



Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa (rzym.-kat.)
Nazywany jest farą, gdyż od średniowiecza był to główny kościół miejski będący pod opieką bractw cechowych. Pozostałości gmerków żarskich cechów widać na zwornikach sklepienia kruchty zachodniej. Monumentalna bryła fary góruje nad starym miastem. Budowany od początku XIII w. do XVI w. W kolejnych latach ulegał często pożarom i był stale odbudowywany. Najpoważniejsze uszkodzenia spowodował nalot bombowy w 1944 r. W gruzach legły m.in. 2- kondygnacyjne protestanckie empory nad nawami bocznymi. Kościół należał do protestantów w latach 1524 -1945.
Późnoromańskie fragmenty świątyni zachowały się w pomieszczeniu na północ od prezbiterium. Gotycki charakter budowli podkreślają ostrołukowe portale i strzeliste okna, przypory odciążające wysokie mury oraz schodkowe szczyty zwieńczane sterczynami i wypełnione ostrołukowo zamkniętymi blendami, a wewnątrz przepiękne sklepienia gwiaździste. Mury kościoła farnego kryją dwa grobowce Promnitzów, znakomitego rodu władającego Żarami w latach 1558 - 1765. Nad jednym z nich zbudowano barokową kaplicę (1670 -1672), której bogaty wystrój malarski l sztukatorskl kontrastuje dziś z surowym gotykiem.
W farze organizowane są często koncerty organowe i muzyki poważnej. Obecna neogotycka szafa organowa pochodzi z kościoła w Świerzawie (1878 r.), a organy wykonała firma braci Broszków w 1984 r. Obrazy drogi krzyżowej autorstwa Stanisława Antosza są również z lat 80.

- więcej…

tekst Anna Kubiak
© Urząd Miejski w Żarach

 

fot. Andrzej Buczyński

 
INFO GDZIE SPĘDZIĆ WOLNY CZAS ZAMEK
I PAŁAC
PARK
PRZYPAŁACOWY
FORTYFIKACJE
FABRYKA
PORCELANY
TELEMANN
W ŻARACH
KOŚCIOŁY
I KAPLICE
KOŚCIÓŁ
FARNY