|
PARK MUŻAKOWSKI położony jest nad Nysą
Łużycką, po obu stronach polsko-niemieckiej granicy. Zachodnia część parku
z ośrodkiem rezydencjonalnym leży po stronie niemieckiej na terenie miasta
Bad Muskau. Wschodnia część leży po stronie polskiej na terenie miasta
Łęknica. Powierzchnia całego założenia wynosi 728 ha, części zachodniej -
206 ha, części wschodniej - 522 ha. Park leży na zróżnicowanym wyskościowo
terenie moreny czołowej zwanej Łukiem Mużakowa.
Jest to klasyczny park krajobrazowy, jedno z czołowych dzieł europejskiej
sztuki ogrodowej XIX w.
Inicjatorem budowy parku, jak i jego twórcą był książe Hermann von
Pückler-Muskau, właściciel dóbr Muskau, literat, a zarazem propagator i
teoretyk ogrodnictwa krajobrazowego.
Park powstał przy oddziedziczonej przez Pücklera rezydencji, której
historia sięga XIV wieku. Symbolicznym początkiem jest rok 1815, kiedy to
Pückler ogłosił list powiadamiający mieszkańców miasta o zamiarze
założenia parku.
Autorem idei i twórcą układu kompozycyjnego parku był sam Pückler, jednak
w tworzeniu tego dzieła wzięli udział jako doradcy również wybitni
planiści i architekci: C.F.Schinkel, P.J.Lenné, J.A.Repton. Stałym
współpracownikiem i kierownikiem prac parkowych był Jacob Heinrich
Rehder.
Stworzona przez księcia rozległa kompozycja charakteryzuje się
mistrzowskim wykorzystaniem naturalnych walorów terenu, obejmuje ona nie
tylko rezydencjonalny park ale także tereny miasta oraz pobliskich łąk,
pól i lasów.
W 1834 roku Pückler wydał książkę „Andeutungen über Landschaftsgärtnerei”
(„Szkice o ogrodnictwie krajobrazowym”), w której przedstawił swoje
poglądy na sztukę ogrodową i zawarł zasady kształtowania parku
krajobrazowego.
Prace przy zakładaniu parku Pückler kontynuował do 1845 roku, kiedy to z
powodów finansowych zmuszony był sprzedać Muskau. W 1846 roku dobra Muskau
przejął książę Fryderyk Niderlandzki. Dla niego dalsze prace parkowe
prowadził Eduard Petzold, wybitny planista, autor kilkudziesięciu założeń
krajobrazowych w Niemczech, Polsce oraz Holandii. Petzold dokonał
uzupełnień i korekt kompozycji kontynuując idee Pücklera. Zgodnie z
pierwotnym zamierzeniem powstał zielony pierścień otaczający miasto. Nowym
elementem parku było założone prze niego rozległe arboretum - jedna z
największych kolekcji roślin drzewiastych w Europie. W 1883 roku dobra
Muskau przeszły na własność rodziny von Arnim i pozostawały w rękach tej
rodziny do 1945 roku.
Ustanowiona po wojnie polsko-niemiecka granica państwowa na Nysie
Łużyckiej podzieliła park na dwie części. Przejście frontu pod koniec II
wojny światowej spowodowało w parku znaczne zniszczenia. Mimo tego park
zachował swoją podstawową wartość - czytelną wielkoprzestrzenną
kompozycję.
Obecnie w obu częściach parku prowadzone są prace konserwatorskie, których
celem jest odtworzenie układu kompozycyjnego. Jedną z podstawowych zasad
rewaloryzacji jest przywrócenie integralności przestrzennej obu części
parku. Rewaloryzacja polskiej części parku prowadzona jest przez Ośrodek
Ochrony Zabytkowego Krajobrazu w Warszawie, a części niemieckiej przez
Fundację Ksiecia Pücklera - Park Bad Muskau.
W 1999 roku przyznano Ośrodkowi i Fundacji za Ochronę krajobrazu
historycznego parku honorową nagrodę UNESCO im. Meliny Mercouri, a w roku
2002 nagrodę Europejskiej Fundacji Kultury „Pro Europa”. |
